دوپینگ در ورزش ایران: چارچوب قانونی، اجرای اخیر و تحولات ۲۰۲۴‑۲۰۲۵

دوپینگ به مصرف مواد یا استفاده از روش‌های ممنوع برای بهبود عملکرد ورزشی گفته می‌شود و در چارچوب جهانی antidoping تحت نظارت آژانس جهانی antidoping (WADA) تنظیم شده است. ایران در سال ۲۰۰۶ به کد WADA پیوست و کمیته ملی antidoping ایران (INADC) را تأسیس کرد. اما در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از اصلاحات ۲۰۲۱ کد WADA که در ۱ ژانویه ۲۰۲۴ به‌طور کامل اجرا شد، نظارت و اجرای قوانین antidoping در کشور تشدید شده است.

در ۱۵ مارس ۲۰۲۴، INADC اعلام کرد که ۱۲ ورزشکار در رشته‌های کشتی، وزنه‌برداری و فوتبال به دلیل نقض قانون antidoping (ADRV) در سال‌های ۲۰۲۲‑۲۰۲۳ موقوف شده‌اند. مجازات‌های این موارد بین دو تا چهار سال حبس ورزشی بر اساس ماده ۱۰٫۱۳ کد WADA تعیین شد.

گزارش سالانه INADC که در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ منتشر شد، نشان داد ۸۷٪ از ورزشکاران ثبت‌شده در فدرال‌های ملی فرم‌های whereabouts را تکمیل کرده‌اند؛ این رقم از ۶۳٪ در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. سه فدرال (فوتبال،박س و رشته‌هایretti) که در ارسال این اطلاعات دچار تأخیر شده‌اند، تا remedial action اتخاذ شود، از بودجه توسعه محروم شدند.

در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۴، کمیته اجرایی WADA، تحت ریاست جان کوئیتس، ایران را به دلیل تأخیر در ارسال داده‌های laboratoire‌های provincial تحت «نظارت تقویت‌شده» قرار داد و اعلام کرد که اگر برنامه عمل اصلاحی تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵ تکمیل نشود، به رویه «عدم پایبندی» escalation خواهد شد.

بر اساس آمار ۲۰۲۳، کل ۴۱ مورد ADRV در ایران ثبت شده؛ از این تعداد ۲۸ مورد منجر به مجازات رسمی شد، ۱۲ مورد به دلیل عدم کافی بودن شواهد یا خطای процедуری رد شد و یک مورد تا پایان ۲۰۲۴ تحت تجدیدنظر بود.

مواد شایع تشخیص داده‌شده شامل عوامل آنابولیک (به‌ویژه استانوzolol و ناندروロン)، تستوسترون خارجی و عوامل ماسکینگ (مثل پروبنسید) بوده‌اند.

برای تخلف اولی با خطای قابل توجه، مجازت متوسط چهار سال است؛ در مواردی که خطای قابل توجهی نیست و استفاده درمانی نیست، مجازت معمولاً دو سال تعیین می‌شود. برای بازگشت به ورزش، ورزشکار باید:

• یک دوره آموزشی antidoping را گذراند،
• دو تست تمیز با فاصله حداقل سه ماه ارائه دهد،
• تاریخچه whereabouts کامل ۱۲ ماه قبلی را ارائه نماید.

فدرال‌هایی که مهلت‌های ارسال داده به WADا را пропуст می‌کنند، ممکن است از حق برگزاری مسابقات بین‌المللی محروم شوند، بودجه توسعه آن‌ها یخ زده شود و تا زمانی که پایبندی بازگردانده شود، از مسابقات confederations آسیایی فوتبال (AFC) یا جهانی کشتی (UWW) خارج شوند.

دکتر محمد رضا صالحی، secretary of INADC، در بیانیه ۱۵ مارس ۲۰۲۴ گفت: «چارچوب antidoping ایران به‌طور کامل با کد WADA سازگار است. هر نقضی به‌صورت مستقل بررسی می‌شود و مجازات بر اساس شواهد، نه فشارهای سیاسی، اعمال می‌شود.» او همچنین هشدار داد که فدرال‌های متأخر در ارسال داده‌ها بلافاصله بودجه خود را از دست خواهند کرد.

کمیته اجرایی WADA در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۴ هشدار داد که تأخیر ایران در گزارش داده‌های laboratoire «خطراتی برای صحت رقابت‌ها در تمام ورزش‌های تحت پوشش WADA» ایجاد می‌کند و در صورت عدم اجرای برنامه اصلاحی تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، ممکن است به رویه عدم پایبندی کشیده شود.

confederation آسیایی فوتبال (AFC) در سپتامبر ۲۰۲۴ در مورد kvalifikasyoon یک بازیکن پرسپولیس، تأکید کرد که مجازاتی که توسط INADC در سطح clubes اعمال شده، برای رقابت‌های AFC معتبر است، شريطة که دادرسی به‌درستی انجام شده باشد.

اتحاد فوتبال ایران در اکتبر ۲۰۲۴ نگرانی خود را نسبت به افزایش رد‌های غيرمجازانه مجوزهای استفاده درمانی (TUE) ابراز کرد و درخواست یک مکانیسم شفاف برای تجدیدنظر کرد؛union گفت که حداقل ۸ فوتبالisti در ۱۸ ماه گذشته مجوزهای پزشکی مشروعی بدون توجیه واضح دریافت نکرده‌اند.

ایران پس از پیوستن به کد WADA در ۲۰۰۶، INADC را ایجاد کرد؛ اما در سطوح ostani، به‌ویژه در laboratoire‌ها، accreditation به‌صورت متغیر بوده و این فاصلگی‌ها سبب تأخیر در ارسال داده‌ها شده است. اصلاحات ۲۰۲۱ کد WADA (효力 ۲۰۲۲/۲۰۲۴) که مسئوليات whereabouts را سخت‌تر کرد و عواقب گم شدن تست یا عدم پر کردن فرم‌ها را تشدید کرد، اصلی‌ترین عامل افزایش موارد تخلف در سال‌های ۲۰۲۳‑۲۰۲۴ بوده است.

استان‌های مازندران و گیلان، به دلیل geçmiş قوي در کشتی و وزنه‌برداری، نرخ بالایی از ADRV در نسبت به جمعیت داشته‌اند؛ این ارتباط با افزایش تعداد تست‌های INADC در این ostans از سال ۲۰۲۲ همخوانی دارد.

برخی جست‌وجوها در اواخر ۲۰۲۴ به عباراتی مانند «دوپینگ ماز ۱۴۰۵» و «دوپینگ بازیکنان پرسپولیس» اشاره داشتند؛ اما تا تاریخ cut-off (اخرین ۲۰۲۴) هیچ مجوز رسمی، حکم دادگاه یا بیانیه فدرالی برای رویدادهای سال ۱۴۰۵ شمسی (مارس ۲۰۲۶‑مارس ۲۰۲۷) منتشر نشده است. این عبارت‌ها می‌توانند به مسابقات آینده، الم予選‌های منطقه‌ای یا جست‌جوی مبتنی بر پرسش‌های کاربری اشاره داشته باشند و در اینجا به عنوان عدم قطعیت علنیاً-label شده‌اند.

در مورد نرخ رد TUE، گزارش سالانه ۲۰۲۳ INADC رقم ۱۵٪ را اعلام کرده است؛ در حالی که اتحاد فوتبال ایران برای ورزش فوتبال رقم ۳۰٪ را ذکر کرده است. این تفاوت به دلیل متفاوت بودن مخرج (تمام ورزش‌ها مقابل فقط فوتبال) و عدم انتشار تفکیک ورزشی توسط INADC به وجود آمده است؛ بنابراین نرخ واقعی به‌وضوع ورزش هنوز تأیید نشده است.

برخی رسانه‌های داخلی الگوهای سیستماتیک dopping در برنامه‌های Wrestling ostani را señal کرده‌اند، اما INADC تأکید دارد که هر مورد به‌صورت فردی بررسی می‌شود و تا به امروز هیچ تحقیق مورد نظر WADA یا مراجع ارزیابی‌نظر که رفتار سیستماتیک را تأیید کند، منتشر نشده است.

برای تصمیم آگاهانه‌تر در این زمینه، گفت‌وگو با بهترین وکیل مهرشهر کرج درباره جزئیات وضعیت شما گام مؤثری است.